Монгол улс

ХАНYЭМС 1998

Other Household Health Survey [hh/hea]

Хүн амын нөхөн үржихүйн эрүүл мэндийн 1998 оны судалгаа (ХАНҮЭМС) нь Монгол улсын хувьд үндэсний хэмжээний анхны томоохон судалгаа юм. Энэхүү судалгааг НҮБ-ын Хүн амын сангаас (ХАС) Үндэсний статистикийн газарт (ҮСГ) хэрэгжүүлж байгаа "Нөхөн үржихүйн эрүүл мэндийн судалгаа" (МОН/97/P04) төслөөс санхүүжүүлсэн.

1998 оны нөхөн үржихүйн эрүүл мэндийн судалгаа нь төрөлтийн түвшин, нялхсын эндэгдэл, гэр бүл төлөвлөлт, төрөхийн өмнөх эмнэлгийн хяналт, жирэмсэн үеийн болон төрөх үеийн хүндрэлтэй холбоотой эхийн эрүүл мэндийн тухай иж бүрэн статистикийн мэдээллийг бий болгоход чиглэгдсэн. Түүнчлэн энэ судалгаа нь хүүхдийн эрүүл мэнд, хүүхдийг хөхөөр хооллох, гэр бүл төлөвлөлт, ДОХ-ын талаар эмэгтэйчүүд, эрэгтэйчүүдийн баримталж буй байр суурийн талаарх мэдээллийг хамарсан болно .

Монгол Улсын хүн амын нөхөн үржихүйн эрүүл мэндийн 1998 оны судалгаа нь Монгол улсыг бүхэлд нь хамарсан үндэсний хэмжээний болон бүсийн (5 бүс - Баруун, Төв, Зүүн, Өмнөд, Улаанбаатар) төлөөлөлтэй түүвэр судалгаа юм.

Өрхөд байгаа 15-49 насны бүх эмэгтэйчүүдээс гадна тухайн өрхөд судалгаа явахын өмнөх шөнө хоносон 15-49 насны эмэгтэйчүүдээс эмэгтэйчүүдийн асуулгын хуудсаар, Түүврийн анхан шатны нэгж тус бүрээс ярилцлага өгсөн нийт эмэгтэйчүүдээс зургаан эмэгтэйн нөхрөөс нь нөхрийн асуулгын хуудасны дагуу ярилцлага авсан.

2008-02-25

Хувилбар 3.0

DDI-MNG-NSO-MN-RHS-1998-v1.0

Судалгааг аль ч өрх сонгогдож болох тэнцүү магадлал бүхий 2 үе шаттай түүврийн аргыг ашиглан явуулсан. Жил болгон улс орон даяар баг, хороо бүр дээр шинэчлэгдэн хөтлөгдөж байдаг өрхүүдийн жагсаалтыг түүвэрлэлтийн хүрээ болгон авсан юм. Ийм төрлийн судалгааг урд өмнө нь хийж байгаагүй улс оронд анхан шатны түүвэрлэлтийн нэгжээс 25 өрхийг сонгон авахад төлөөлөх чадвар нь сайн болох нь ижил төрлийн судалгаа хийсэн бусад орны туршлагаар нотлогдсон юм. Эл байдлыг үндэслэн уг судалгаанд нэг түүвэр нэгжээс 25 өрх түүвэрлэн авсан. (Хамгийн төлөөлөл сайтай түүвэрлэлтийн нэгжийн "сонголт" нь түүвэрлэлтийн нэгжүүд хоорондын болон түүвэрлэлтийн нэгж доторхи гол гол үзүүлэлтүүдийн ялгаатай байдлаас шалтгаална. Гэхдээ үүнийг зөвхөн судалгаа явуулсны дараа тодорхойлно.) Судалгаанд нийт өрхийн 1,13 хувь буюу 6000 өрхийг хамруулахаар төлөвлөсөн учраас бидэнд нийт 240 анхан шатны нэгжийг түүвэрлэх шаардлага гарч, баг, хороог түүвэрлэлтийн анхан шатны нэгж (ТАШН) болгон авсан. Нийт 1681 ТАШН-үүдийг аймаг болон сумдаар нь эхнээс нь дугаарлан жагсаасан. Түүвэрлэлтийн анхан шатны 240 нэгжийг сонгохдоо эхний ТАШН-ийг санамсаргүй байдлаар сонгон өрхийн тоотой шууд пропорционалаар дараа дараагийн ТАШН-үүдийг сонгосон.

Нэг ТАШН-ийн хүрээнд өрхүүдийг сонгохдоо түүвэрлэлтийн эхний өрхийг санамсаргүй байдлаар эхлээд сонгон авч, дараа нь тухайн ТАШН дэхь өрхийн нийт тоотой шууд пропорционалаар дараагийн сонгогдох өрхийг товлосон. Сонгогдсон өрхүүдээс өрхийн асуулгын хуудасны дагуу ярилцлага авсан. Өрхөд байгаа 15-49 насны бүх эмэгтэйчүүдээс гадна тухайн өрхөд судалгаа явахын өмнөх шөнө хоносон 15-49 насны эмэгтэйчүүдээс эмэгтэйчүүдийн асуулгын хуудсаар, ТАШН тус бүрээс ярилцлага өгсөн нийт эмэгтэйчүүдээс зургаан эмэгтэйн нөхрөөс нь нөхрийн асуулгын хуудасны дагуу ярилцлага авсан. Түүвэрлэлтийг хүснэгт 1.02-д харуулав.


Хүснэгт 1.02 Түүвэрлэгдсэн баг, хороо болон өрхийн тоо, Монгол улс, 1998 он.

Түүвэрлэгдсэн Түүвэрлэгдсэн
Нэгжийн өрхийн тоо
дугаар

1 Архангай 1-12 300
2 Баян- Өлгий 13-20 200
3 Баянхонгор 21-30 250
4 Булган 31-37 175
5 Говь-Алтай 38-44 175
6 Дорноговь 45-49 125
7 Дорнод 50-57 200
8 Дундговь 58-63 150
9 Завхан 64-73 250
10 Сэлэнгэ 74-83 250
11 Сүхбаатар 84-89 150
12 Увс 90-99 249
13 Төв 100-110 275
14 Өвөрхангай 111-124 350
15 Өмнөговь 125-129 125
16 Ховд 130-137 200
17 Хөвсгөл 138-150 325
18 Хэнтий 151-158 200
19 Дархан-Уул 159-168 250
20 Орхон 169-174 149
21 Говьсүмбэр 174-176 50
22 Улаанбаатар хот 177-240 1607

Бүгд дүн 6005

Судалгааны хамрагдалтын байдал, байршлаар,Монгол улс, 1998 он

Байршил

Хот Хөдөө Бүгд

Сонгогдсон өрх 2931 3074 6005
Ярилцлага авсан өрхийн тоо 2930 3073 6003
Хамруулалтын хувь 100 100 100

Сонгогдсон эмэгтэйчүүд 3943 3610 7553
Ярилцлага авсан эмэгтэйчүүд 3904 3557 7461
Хамруулалтын хувь 99.0 98.5 98.8

Сонгогдсон нөхөр 794 766 1560
Ярилцлага авсан нөхрүүд 793 764 1557
Хамруулалтын хувь 99.9 99.7 99.8

Хүн амын нөхөн үржихүйн эрүүл мэндийн 1998 оны судалгаа нь үндэсний хэмжээний төлөөлөлтэй түүвэр судалгаа юм.

Face-to-face [f2f]

1998 оны 9 сарын 14 нөөс 10-р сарын 01-ний хооронд ярилцлага авагч нарт зориулсан сургалт явуулж, улмаар судалгааны мэдээлэл цуглуулах 10 багийг тус бүр 7 хүний бүрэлдэхүүнтэй томилсноор мэдээлэл цуглуулах ажил эхэлсэн. Баг бүр дөрвөн эмэгтэй, нэг эрэгтэй ярилцлага авагч, нэг хянагч, нэг багийн ахлагчаас бүрдэж байсан. Судалгааны мэдээлэл цуглуулах ажлыг эхлэх үед өвлийн улирал ойртсон байсан тул эхлээд уулархаг бүс нутаг болон баруун болон хангайн бүсэд мэдээлэл цуглуулж, дараа нь говийн ба төвийн бүсэд, эцэст нь Улаанбаатар хотод цуглуулахаар төлөвлөсөн. Мэдээлэл цуглуулах ажил 1998 оны 10-р сарын 4-нд эхэлж, мөн оны 12-р сарын 31-нд дууссан.
Баг бүрт хянагч томилж ажиллуулсан бөгөөд хянагч, багийн ахлагч нар нь тухайн өдрийн цуглуулсан мэдээллийг шалган хүлээн авч, алдаатай, тодорхойгүй зүйлийг илрүүлэн шаардлагатай гэж үзвэл газар дээр нь очиж тодруулж байсан. Мэдээлэл цуглуулах ажлыг ингэж зохион байгуулсан нь үнэн зөв, чанартай мэдээлэл цуглуулах боломжийг бүрдүүлсэн. Мөн мэдээлэл цуглуулалтын ажлын явцыг 7 хоног бүр судалгааны зохион байгуулах төв буюу Үндэсний статистикийн газарт танилцуулж байсан. Багийн ахлагч, хянагч нараас гадна судалгаанд хоёр зохицуулагчийг томилж ажиллуулсан. Мөн түүнчлэн аймаг, хот, сум, дүүрэг, баг, хорооны холбогдох ажилтнууд (давхардсан тоогоор 300 гаруй хүн) бидний ажилд тодорхой хэмжээний дэмжлэг үзүүлэхийн зэрэгцээ хамтран ажилласан болно.

Хянагч, багийн ахлагч нар нь:

- тухайн өдрийн цуглуулсан мэдээллийг шалган хүлээн авч, алдаатай, тодорхойгүй зүйлийг илрүүлэн шаардлагатай гэж үзвэл газар дээр нь очиж тодруулах
- асуулга бүрийн үнэн зөв, чанартай бөглөсөн эсэхийг шалгах
- зарим ярилцлага авагчийг асуулгын хуудасны дагуу асуултуудыг зөв асууж байгаа эсэхийг ажиглах
- багийн гишүүдтэй өдөр тутмын үйл ажиллагааны талаар ярилцах,зөвөлгөө өгөх
- өрхийн гишүүдэд асуулгын хуудасны талаар тайлбарлах, гарч болох хүндрэлүүдийг шийдвэрлэх ажлуудыг тухай бүр хийдэг

Судалгааны мэдээллийг компьютерт оруулах ажил 1998 оны 10 сарын 20 ноос 1999 оны 2-р сарын 1-нийг дуустал үргэлжилсэн. Компьютерийн файлуудыг шалган засварлах ажлыг хоёрдугаар сарын дунд үеэр дуусгасан. Судалгааны мэдээллийг оруулах болон боловсруулах ажилд олон улсын "Макро" институтэд боловсруулагдсан компьютерийн ISSA багц программыг ашигласан. Үр дүнгийн хүснэгтүүдийг 1999 оны хоёрдугаар сараас эхлэн хоёр сарын турш гарган авсан. Мэдээллийг оруулах, мэдээллийн чанарыг шалгах, үр дүнгийн хүснэгтүүдийг боловсруулах ажлуудыг НҮБ-ын техникийн зөвлөх болон НҮБын Улс орныг дэмжих багийн мэргэжилтнүүдийн хяналтын дор үндэсний боловсон хүчнүүд хийж гүйцэтгэсэн. ХАНҮЭМС-ны үндсэн тайланг Үндэсний Статистикийн газрын мэргэжилтнүүд төслийн зөвлөхтэй хамтран бичсэн болно. “ Хүн ам зүй, эрүүл мэндийн судалгааны үндсэн илтгэлийг бичихэд зориулсан удирдамж-III “-д өгөдсөн зөвлөмжийн дагуу гарах хүснэгтийг боловсруулах төлөвлөгөө хийгдсэн.

ХАНҮЭМС-ны ерөнхий үйл явц

Ажил Эхэлсэн Дууссан

1. Судалгааны бэлтгэлийг хангах 01.12.97 01.09.98
2. Туршилтын судалгаа хийх 15.07.98 15.08.98
3. Мэдээлэл цуглуулах 04.10.98 31.12.98
4. Мэдээлэл оруулах, боловсруулах 20.10.98 31.01.99
5. Үр дүнгийн хүснэгтүүдийг боловсруулах 01.12.98 01.02.99
6. Үр дүнгийн хүснэгтүүдийг авах 01.02.99 15.03.99
7. Тайлан илтгэлийг гаргах 15.03.99 01.08.99