Монгол

БОСТ_2020

Мэдээлэл байхгүй байна.

МЭДЭЭЛЭЛ ЦУГЛУУЛАЛТЫН ТЭМДЭГЛЭГЭЭ
Байшин, орон сууцны тооллогыг зохион байгуулах бэлтгэл ажлын хүрээнд тооллогын хүрээг тодорхойлох, тоологчийн ачааллыг жигд хуваарилах, тоолох үед сууц орхигдуулахгүй, давхардуулахгүй байх тооллогын үеийн төлөвлөлт зохион байгуулалт хийх зорилгоор сонгогдсон нэгжийн нутаг дэвсгэрт байгаа сууцаас хүн байнга амьдардаг сууцуудыг тодорхойлох урьдчилсан бүртгэлийг сум, дүүргийн тооллогын түр товчоо өөрийн харьяа нутаг дэвсгэрийн хүрээнд Collector for ArcGIS Desktop программ ашиглан бүртгэж хөтөлсөн. Урьдчилсан бүртгэлийн зураглалыг “Газар зохион байгуулалт, геодези зураг зүйн газар”-аас шинэчлэн боловсруулсан “Хаягийн зураг”-т үндэслэж гаргасан ба зурагт хаяг, нэгж талбар, барилга, байшингийн зураглал дүрслэгдсэн.
“Хаягийн зураг”-т дүрслэгдсэн сууцыг нийтийн зориулалттай орон сууцны байшин, орон сууцнаас бусад төрлийн сууц, зуслангийн сууц, сууцны бус байшин, барилга гэсэн үндсэн 4 ангиллаар ангилан ялгаж, “Хаягийн зураг”-т дүрслэгдээгүй буюу шинээр баригдсан сууц, гэр сууц зэргийг зурагт нэмж тэмдэглэх байдлаар урьдчилсан бүртгэлийг хийж байшин, орон сууцны тооллогоор тоологдох нийт сууцны хүрээг урьдчилсан байдлаар гаргасан.
Тоологдох сууцны нийт тоог гаргахдаа хүн байнга амьдардаг сууцаар, тоологчид мэдээлэл болгох үүднээс дээрхээс бусад сууц, барилгыг өнгөөр ялган гаргаж тоологчийн газрын зурагт оруулав.
Урьдчилсан бүртгэлийн үр дүнд үүссэн газрын зургийг тооллогын асуулгатай холбон тоологч тус бүрээр нутаг дэвсгэрийг хуваарилан тооллого явуулах зөөврийн төхөөрөмж (таблет)-д суулган тооллогын мэдээллийг цуглуулсан. Тоологч интернэтгүй орчинд тооллогын мэдээллийг цуглуулж, заасан хугацаанд түр товчооны байранд очиж интернэтэд холбогдон цуглуулсан мэдээллээ төв серверт дамжуулж, тооллогын явцын мэдээллийг цаг тухай бүр мэдээлж байв.
Түүнчлэн, тооллогын явцын мэдээллийг хянах цахим хяналтын программыг ArcGIS Online программаар боловсруулсан. Цахим хяналтын программаар орон зайн төвшинд болон хүснэгт хэлбэрээр мэдээллийг гаргаж хянасан.
Collector for ArcGIS программ нь сууцны төрлөөс хамааран цэг, полигон (өнцөг бүхий дүрс)-оор ялган ангилах, тухайн сууцны байршлыг орон зайн төвшинд тодорхойлох, онлайнаар хянах зэрэг олон давуу талуудтай байв. Түүнчлэн тоологч мэдээлэл цуглуулалтаар явж байх үед гар зураг дүрслэгдээгүй хүн байнга амьдардаг сууцыг нэмж оруулах боломжоор хангаж өгсөн.
Тооллогын мэдээллийг цуглуулахдаа Газар зохион байгуулалт, геодези зураг зүйн газраас хаягжуулалтын шинэчилсэн аргачлалын дагуу хийгдсэн хаягийн зургийг суурь болгон сууцны зориулалттай бүх байшин, орон сууцыг тоолсон.
Тоологч тооллогын үндсэн нэгжүүд болох бүх төрлийн гэр, сууцны тусдаа байшин, бие даасан тохилог сууц, нийтийн байрны мэдээллийг тухайн сууцанд амьдарч буй өрхийн сууцны талаарх мэдээллийг өгөх чадвартай аль нэг гишүүнээс асууж тоолсон бол нийтийн зориулалттай орон сууцны байшингийн мэдээллийг тухайн сууцыг хариуцан ажилладаг орон сууц, нийтийн аж ахуйн удирдах газар, сууц өмчлөгчдийн холбооноос асууж тоолсон.

Мэдээлэл боловсруулалт
“Статистикийн тухай” хууль, “Хүн ам, орон сууцны улсын тооллогын тухай” хууль, статистикийн салбарын мэдээллийн аюулгүй байдлын журам, тооллого, түүвэр судалгааны анхдагч мэдээллийг хэрэглэгчдэд ашиглуулах түр журам зэрэг баримт бичгүүд нь тооллогын мэдээлэл боловсруулах эрх зүйн үндсийг бүрдүүлдэг.
Байшин, орон сууцны тооллогын мэдээлэл цуглуулалтад олон улсын газар зүйн мэдээллийн системийн программ хангамж нийлүүлэгч ESRI компанийн судалгаанд зориулагдсан Collector for ArcGIS болон Survey123 программуудыг хослуулан ашигласан.
Collector for ArcGIS Desktop программаар баг, хорооны түр товчоо нь тооллого явагдахаас өмнө тооллогод хамрагдах нэгжийн хаягийн зурагт дүрслэгдсэн бүх барилга, объектыг сууцны зориулалттай, сууцны бус зориулалттай, мөн сууцны зориулалттай барилга, объектыг сууцны төрөл, мөн хүн байнга амьдардаг, улирлын чанартай амьдардаг гэж тус тус ангилсан. Хаягийн зурагт дүрслэгдсэн бүх барилга, объектыг ангилж бүртгэсний дараа хаягийн зурагт дүрслэгдээгүй сууцны зориулалттай барилгын полигон, гэр сууцны цэгийг хаягийн зурагт тэмдэглэж, мөн хүн байнга амьдардаг, улирлын чанартай амьдардаг гэж ангилсан. Тооллогод хамрагдах сууцны нэгжүүдийг ангилах, тооллогын хүрээг тодорхойлох, тоолох үед сууцыг орхигдуулахгүй, давхардуулахгүй байх, тооллогын үеийн төлөвлөлт зохион байгуулалт хийсэн. Энэхүү ажил нь мэдээлэл цуглуулалтын цаг хугацаа, зардлыг хэмнэсэн төдийгүй үндсэн тооллогын зохион байгуулалтыг сайжруулсан. Ингэснээр тооллого явуулах үндсэн хүрээ буюу хаягийн жагсаалт үүсгэсэн юм. Харин айл, өрх байнга амьдардаг сууц тоологчийг очиход эзгүй байгаа тохиолдолд тооллогын хугацаанд дахин тоологч очиж мэдээлэл цуглуулсан. Урьдчилсан бүртгэлийн хяналт мониторингийг аймаг, нийслэлээр хийж гүйцэтгүүлсэн.
Байшин, орон сууцны 2019 оны болон Хүн ам, орон сууцны 2020 оны тооллогын бүхий л үе шатад эдгээр программ хангамжуудыг ашиглах боломжийг ESRI компани болон ESRI компанийн Монгол дахь дистрибьютер Монмап компани олгосон юм.
Тооллогын ажилд ESRI болон Монмап компанийн хамтын ажиллагаа чухал ач холбогдолтой байсныг онцлон тэмдэглэх нь зүйтэй.
Тооллогын мэдээллийг таблет төхөөрөмжид суурилан цуглуулж байгаа учраас тооллогын мэдээлэл цуглуулах программд асуулт хоорондын уялдаа, үсрэлт, дээд, доод хязгаар зэрэг шалгалтын хэсгийг сайтар оруулж өгсөн нь тоологчийн алдаа гаргах эрсдэлийг бууруулж, тооллогын мэдээлэл нэгтгэх хугацааг багасгаж өгсөн.
Тооллогын мэдээлэл цуглуулалт явагдаж дууссаны дараа мэдээллийг шалгаж, тооллогын мэдээлэлд дүн шинжилгээ хийж, боловсруулахад статистикийн шинжилгээний SPSS 26 программ болон газар зүйн мэдээллийн системийн ArcGIS 10.5 программыг тус тус ашиглав.
Газарзүйн мэдээллийн системийн программуудыг мэдээлэл цуглуулалтад ашигласнаар тооллогын үр дүнг хэрэглэгчдэд илүү ойлгомжтой хүргэхээс гадна орон зайн төвшинд сэдэвчилсэн газрын зургууд, аппликейшн хийх боломж бүрдсэн.